Gezond veulen start met goede biest, strenge hygiëne en veel controle

Meestal gaat het goed, maar de ziekten die jonge veulens kunnen oplopen zijn veel en heftig, zo bleek uit de lezing van dierenarts Berit Boshuizen van Dierenkliniek Wolvega tijdens de KFPS College Tour op donderdag 11 maart. Ze gaf tips en adviezen voor fokkers waarmee ze gezondheidsproblemen in het prille veulenleven zoveel mogelijk kunnen voorkomen

Goede voorbereiding

Een gezond veulenleven begint al voor de geboorte, zo gaf Boshuizen aan. ‘Let op de hygiëne van de merrie, in de box en zorg voor een voldoende bodembedekking’, luidde het haast vanzelfsprekende advies. ‘Zorg ervoor dat de merrie zo’n zes weken voor het veulenen in de box staat waar ze haar veulen krijgt. Daarmee krijgt de merrie de juiste afweerstoffen in de biest tegen de bacteriën in de omgeving van het veulen.’ De voeding moet voldoende energie bevatten, maar ook genoeg vitaminen en mineralen zoals selenium. ‘Dat is op zandgronden nog weleens een probleem’, weet Boshuizen. Ook enten noemde de dierenarts als aandachtspunt bij de voorbereiding op het veulenen. ‘Ent de merrie zes weken voor de geboorte tegen influenza en volg ook het entschema tegen Rhino’, benadrukte ze met als tip een veulenpakket klaar te leggen. ‘Met allerlei hulpmiddelen rondom de geboorte, van navelklem tot klysma en navelontsmetting.’

Check, dubbelcheck

De geboorte is voor de fokker vooral een proces van controleren en weten wanneer je hulp moet inroepen. 30 minuten tot vier uur nadat de merrie onrustig gaat staan en liggen -en het geboorteproces dus is gestart –  moet de waterblaas er zijn, legde Boshuizen uit. ‘Bandageer van tevoren de staart van de merrie en maak de achterzijde van de merrie schoon en droog.’ In de tweede geboortefase zou de pootjesblaas 5 tot 20 minuten na de waterblaas moeten verschijnen. ‘Zie je twee pootjes en een neusje, dan ligt het veulen goed.’
Binnen 20-30 minuten zal het veulen geboren worden. ‘Laat de merrie en het veulen daarna rustig liggen, dat kan wel 15 tot 20 minuten duren’, beschreef ze. ‘De navelstreng scheurt vanzelf wanneer de merrie gaat staan. Ontsmet daarna de navel van het veulen.’
De derde fase omvat het uitdrijven van de nageboorte, dat duurt 30 minuten tot 2 uur. ‘Het mag ook weer niet te snel gaan’, hield ze voor. ‘Dan zat de placenta al los voordat het veulen geboren werd. De kans bestaat dat het veulen al zuurstoftekort had bij de geboorte. Houd het veulen dan in de gaten.’ Bij afwijkingen van dit geboorteproces is het zaak de dierenarts te waarschuwen. ‘Het veulen kan verkeerd liggen’, aldus Boshuizen die ook de ‘red bag’ geboorte noemde. ‘Je ziet dan een rode vruchtblaas. Dat is de placenta die er al eerder uitkomt dan het veulen. Maak die open en verlos het veulen, want die heeft dan zuurstofgebrek. Dat vereist snelle actie. Je kunt niet op de dierenarts wachten.’

Biest van levensbelang

In haar anderhalf uur durende presentatie had de dierenarts veel aandacht voor een goede biestvoorziening. ‘Een veulen wordt zonder antistoffen geboren. Biest is van levensbelang!’ Als richtlijn gaf ze aan dat het veulen binnen twee uur na de geboorte de eerste biest binnen moet krijgen. ‘Tot acht uur na de geboorte is de meest efficiënte opname van de antistoffen. Daarna sluit de darmwand zich al.’ Elke twee uur moet een veulen zo’n 500 ml biest opnemen. ‘Het liefst 2 liter in de eerste acht uur. Per uur gaan ze wel zes tot zeven keer naar de merrie om te drinken. Houd ook dat in de gaten.’
Wat biest op voorraad hebben in de vriezer is ook een aanrader. ‘Dat kan je tot een jaar bewaren.’ De kwaliteit van de biest is met een refractometer te bepalen en heeft een Brix-waarde van minimaal 22. ‘Dat is een maat voor de hoeveelheid antistoffen. Hoe beter de biest, hoe beter het veulen in haar jonge leven beschermd is tegen ziekten.’

En nog meer controle

De eerste uren, dagen is het een kwestie van controle van de merrie en vooral het veulen. Is de darmpek er goed afgekomen? Is de navel mooi opgedroogd? Ligt de temperatuur van het veulen tussen 37,5 en 38,7 graden? Komt de urine uit de juiste opening? Gaat het veulen lekker met de benen languit liggen? Ja? Vergeet dan vooral niet te genieten van het mooie nieuwe leven!

Klik hier door voor de hele online uitzending van deze KFPS College Tour.

Klik hier door voor de presentatie van Berit Boshuizen over veulenziekten

 

Vorig artikelLivestream KFPS College Tour: Veel voorkomende veulenziektes- 11 maart
Volgend artikelBlog Ester: over paard en poes, blind mestonderzoek en nog een keer de Rhino-enting