Ondertussen in de kraamstal … De merrie accepteert het veulen niet

Foto: Privébezit Margé Emmens

Het veulenseizoen is volop aan de gang, en nu met het mooie weer zien we al aardig wat merries met hun kroost in de wei. Veel drachtige merries moeten nog veulenen, en daarom gaat Phryso te rade bij twee paardendames die jarenlange professionele ervaring hebben op het gebied van bevallingen bij paarden: Margé Emmens van Stal Emmens en Janneke Hoekstra van kraamstal de Fiifhoeke.

Op Margé’s stal in het Drentse Nooitgedacht krijgen maximaal acht merries per jaar hun veulen. Daarnaast heeft ze zo’n 25 merries staan die klaar zijn om moederloze veulens (op) te voeden. https://www.pleegmerrie.nl/

Pleegmerries

Nadat Tienus van Nooitgedacht (Fryso 518) eind maart het levenslicht zag, werd op 14 april Freya M -Ster (Jasper 366 x Emma uit Amen-Model) moeder van een groot, luxe hengstveulen van Ulbrân 502. Ook werd een aantal ‘matches’ gemaakt tussen moederloze veulens en een van de pleegmerries bij Margé op stal. ‘Deze merries staan nu bij de eigenaren van de veulens, om daar “hun” kroost groot te brengen.’

Merrie accepteert veulen niet

Het is altijd mooi en dankbaar wanneer er een goede klik is tussen de ‘nieuwe’ moeder en het veulen. Margé: ‘Veelal is de echte moeder vlak na de bevalling overleden, en moet er met spoed een oplossing gevonden worden. Maar het komt ook voor dat een jonge merrie niet weet wat ze met haar kind aan moet; ze accepteert het veulen niet. Ik heb drie van dit soort gevallen gehad de afgelopen maanden.’

Paniek door het veulen

Het gevaar van een merrie die om wat voor reden dan ook niets moet weten van haar veulen, is dat ze het verwondt of zelfs zo ernstig beschadigt dat het veulen afgemaakt moet worden. ‘Bij merries die voor de eerste keer een veulen krijgen, komt het voor dat ze in paniek raken door hun nieuwe stalgenoot’, aldus Margé. ‘U als eigenaar kent uw merrie het beste en kunt haar beter geruststellen dan wie ook.’

Geruststellen

‘Blijf zelf rustig en probeer haar het vertrouwen te geven dat het goed is. Het kan al helpen als ze merkt dat u zelf het veulen ‘gewoon’ vindt. Probeer zachtjes het veulen in de buurt van de merrie te brengen terwijl de merrie vastgehouden wordt. Geef het niet zomaar op, maar blijf bij moeder en kind totdat de merrie aan haar veulen gewend is. Het veulen moet immers wel minimaal om de twee uur drinken!’

Veulen beschermen

De reden dat de merrie van slag is, kan ook zijn dat ze pijn en/of koorts heeft. ‘In dat geval kan de dierenarts haar iets geven waardoor deze afneemt en ze rustig wordt’, vertelt Margé. Verder is het van belang het veulen te beschermen zolang de merrie het nog niet accepteert; ze moet het wel kunnen ruiken, maar er niet bij kunnen komen. Je creëert dan een ‘box in een stal’, bijvoorbeeld door schotten rondom het veulen te zetten. Ze kan dan wel contact maken, maar het niet verwonden. Bij sommige merries gaat er wel een dag en een nacht overheen voordat ze het veulen alsnog accepteren. Blijf het proberen.

Foto: Margé Emmens

Melken

Het laten drinken is een hele opgave al de merrie onrustig is, en het veulen niet bij de uier laat, ook al wordt ze vastgehouden. In dat geval moet de merrie gemolken worden, en ook dat is niet gemakkelijk. ‘Vraag iemand die daar ervaring mee heeft om te helpen, waarna het veulen de merriemelk via de fles krijgt. Is de merrie rustiger, dan kan het veulen het flesje krijgen in de buurt van de uier en zo de goede richting op gestuurd worden zodat het de uier te pakken krijgt. Hoe langer een veulen de fles gekregen heeft, hoe lastiger het wordt. Het veulen moet namelijk leren om een ‘knikje’ in de nek te maken, zodat het de uier goed pakt.’

Lacteren

‘Op het moment dat het veulen de uier goed pakt, de melk toeschiet (“lacteren”) en de hormonen op gang komen, gebeurt het vaak dat er een bepaalde zachtheid ontstaat bij de merrie. De moederlijke gevoelens worden aangesproken’, vertelt Margé. ‘Zo gaat het ook met een pleegmerrie. Heeft een veulen eenmaal gedronken bij een (nieuwe) merrie, dan is het ijs gebroken en zal de merrie in de meeste gevallen het veulen als haar kind accepteren.’

Pavo-kit

Tip van Margé: het is aan te raden altijd een Pavo-kit achter de hand te hebben voor als de merrie het veulen niet laat drinken. In dit ‘survival pakket’ voor pasgeboren veulens zit Colostrum biestmelk en een portie veulenmelk en een zuigfles/speen.

Flesveulen

‘Een veulen met de fles grootbrengen is een hele opgave; je moet dan zo ongeveer 24 uur per dag, in het begin om de twee uur, het veulen de fles geven. Afgezien van de tijd en moeite die het kost, is het voor het veulen het allerbeste om bij een moeder groot te worden, vanwege het socialiseren, het in de wei kunnen lopen samen met andere merries en veulens … een veulen moet paard zijn! Blijven proberen om het veulen te laten drinken bij de merrie is altijd beter dan er een flesveulen van maken. Het wordt steeds lastiger om een veulen te laten ontdekken dat niet jij, maar de merrie z’n moeder is.’

Te beschermend

De andere kant van ‘niet accepteren’ is het als de (jonge) moeder te beschermend is; ze staat niet toe dat er iemand in de buurt van haar kind komt. Dat kan ook gevaarlijke situaties opleveren voor het veulen, en natuurlijk voor de eigenaar of andere mensen die in de buurt komen. Vaak vermindert de (over)beschermende houding naarmate het veulen ouder wordt. (cd)

Vorig artikelPaardenreddingboot Terschelling blijft noodgedwongen op stal
Volgend artikelFriese paard steeds populairder in Iran mede dankzij Keivan