Praktijkverhaal: zandkoliek

Een te kort afgegraasde weide en hooi voeren vanaf zandgrond zijn risicofactoren voor zandkoliek.

Dierenarts Eric Raterink kreeg net na het avondeten een telefoontje van de eigenaar van Famke, een twaalfjarige merrie. De merrie was plots koliekerig geworden. Eric vertelt: ‘Bij mijn aankomst lag ze in de weide, of wat daar van over was. Veel gras stond er niet meer, maar ze werd wel dagelijks met hooi bijgevoerd vanuit een voerton. Zoals zo vaak het geval is, was de weide rond de voerton helemaal kapot gelopen en een groot deel van het hooi lag in de modder’. Famke vertoonde bij het klinisch onderzoek wat milde verschijnselen: iets koude oren, wat weinig darmgeluiden en een iets te hoge hartslag. Bij het opvoelen valt het op dat haar staart nogal nat en vies is: ‘Toen ik voorzichtig mijn hand naar binnen aan het manoeuvreerde, werd mijn eerste vermoeden op akelige wijze bevestigd. Met de diarree die onder mijn oksel wegdroop, kwam een gigantische hoeveelheid zand naar buiten’.

Geleidelijk proces

Het opstapelen van zand in de buik is een geleidelijk proces, elke dag krijgt het paard een beetje meer binnen met grazen of eten van hooi in de weide. Het zakt uit in het diepste deel van de buik en wordt maar langzaam met de mest mee naar buiten genomen. Zo stapelt het maar op, tot het door het schuren en het gewicht plots koliek veroorzaakt. Het begrazen van een erg korte weide of bijvoeren (ook in bakken of tonnen) zijn risicofactoren. De diagnose is vaak te stellen door wat mest met water op te hangen in een opvoelhandschoen. Zand is zwaarder dan mest en zakt uit in de vingertoppen.

Mest controleren

Eric vervolgt: ‘Famke reageerde goed op pijnstilling. Met een gerust hart reed ik weer naar huis toe. Dit bleek voorbarig, want na een uur belde de eigenaar van Famke weer dat ze ondanks de pijnstilling nog koliekerig was. Op mijn advies kwam Famke naar onze kliniek Hellendoorn-Nijverdal, waar we bloedonderzoek deden en een echo van de buik maakten. Hierbij wees niets erop dat er meer speelde dan enkel zandkoliek. Famke en haar eigenaar gingen de volgende dag met niks meer dan de schrik naar huis. Ze hebben wel een wijze les geleerd: voorkomen is goedkoper dan genezen. De eigenaar kijkt of er een stuk weide voor Famke betegeld kan worden om op bij te voeren en hij controleert haar mest  nu regelmatig op zand’.

Lees het volledige praktijkverhaal van drs. Eric Raterink in Phryso oktober

Opgeloste mest in een opvoelhandschoen. Hier zal weinig discussie zijn over de oorzaak van de koliek (Foto: dierenkliniek Hellendoorn-Nijverdal)